Vierhonderd

Het is 2009 en, zoals de oplettende lezer al heeft opgemerkt, viert Nederland de 400 jaar oude handelsbetrekkingen met Japan. Er is zelfs een speciale munt geslagen ter nagedachtenis van deze eeuwenoude betrekkingen. Hier is uiteraard niks mis mee. Wat echter wel een overpeinzing waard is, is het volgende.

In 1566 begon in het huidige Nederland met de Beeldenstorm de nationale strijd voor onafhankelijkheid; in hetzelfde jaar stuurde de Osmaanse sultan Kanuni Sultan Süleyman een brief naar de opstandige Nederlanders. In deze brief beloofde Kanuni Sultan Süleyman militaire en financiële steun aan Willem van Oranje en de op vrijheid beluste Nederlanders. Jammer genoeg is dit niet gevierd in 1966 toen de Nederlands-Turkse betrekkingen 400 jaar oud waren. Nu kan dit te wijten zijn aan de naloop van de situatie, want kort nadat Kanuni Sultan Süleyman de brief verstuurd had naar Nederland, stierf hij. Hierdoor werd zijn aanbod pas geconcretiseerd in 1568 toen Willem van Oranje een delegatie stuurde naar de Osmaanse hoofdstad İstanbul. Van alle landen die in dat jaar een delegatie ontvingen, waren de Turken van het Osmaanse Rijk de enigen die steun toezegden aan de Nederlanders. Maar ook in 1968 werd dit niet gevierd in Nederland (en overigens ook niet in Turkije). Slechts een jaar later in 1569 werd de in Leuven studerende jood Josef Nasi adviseur aan het Osmaanse hof. Zijn voornaamste taak werd het coördineren van de Osmaanse steun aan de Nederlanden. Nasi was tevens een goede vriend van Willem van Oranje en de voornaamste financier van de Nederlandse Opstand. Maar ook 1969 bleef onopgemerkt.

Een verzoek van Willem van Oranje uit 1578 kwam erop neer dat hij de Osmaanse steun wilde intensiveren. Dit leidde ertoe dat er in 1599 ongeveer 1500 Osmaanse zeelieden aanwezig waren tijdens de Slag om Zeeland (1599-1604). Na deze veldslag, waarin de Spanjaarden werden verdreven uit Nederland, kregen de Osmaanse strijders alle lof en werd het slagveld vernoemd naar de te hulp geschoten Turken: ‘Turkeye’. In 1604 gaf Maurits, de zoon van Willem van Oranje, hoogstpersoonlijk deze erenaam aan het slagveld in de Gemeente Sluis. Nu is mijn voornaamste overpeinzing waarom dit in 1978, 1999 en 2004 geheel onopgemerkt is gebleven? In tegenstelling tot de handelsbetrekking met Japan, is er ook geen speciale munt geslagen voor de Osmaanse steun aan Nederland. Het werd niet gegund aan deze bijzonderheid gelegenheid tussen Nederland en Turkije. Het waarom blijft mij vooralsnog onduidelijk. En mijn overpeinzing duurt zodoende voort…

19 september 2009

Armand Sag

Armand Sag

Armand Sag is promovendus geschiedenis, alsmede als wetenschappelijke onderzoeker verbonden aan het Instituut voor Turkse Studies in Utrecht.